Vrijheid deed haïtianen sociaal en economisch das om

De aardbeving is een humanitaire ramp. Het is de vraag hoe dit straatarme land ooit van deze schok kan herstellen. Haïti is de enige voormalige kolonie waar de slaven succesvol in opstand zijn gekomen. Hoogtepunt was de overname van het bestuur van de fransen aan het begin van de 19e eeuw. Cultuur en internationale grootmachten zaten voortdurend niet mee en gevolgen lieten zich lang en breed vòor de aardbeving voelen.

Sinds 1697 was het land in franse handen. Zij zetten tienduizenden afrikanen aan het werk in mega plantages en dat bracht een enorme economische vooruitgang. Binnen enkele decennia produceerden de plantages zeer veel tabak, koffie, katoen, rum en suikerriet en dat maakte haïti de rijkste kolonie ter wereld.

Eerder in 1492 zette Columbus voet aan wal en oorspronkelijke bewoners waren helaas niet bestand tegen de meegebrachte europese ziekten en de brute slavernij. Binnen 40 jaar stierven naar schatting 1 miljoen indianen vrijwel uit en maakten spanjaarden een begin met verscheping naar haïti van afrikaanse slaven.

Slavenopstand

De enorme rijkdom van de fransen is op brute wijze verdiend, letterlijk over de ruggen van de slaven. De overheersers die van hun slaven hielden, practizeerden polygamie met hen. De halfbloed nakomelingen, de mulatten, wilden een deel van de rijkdommen. Een opstand kon dan ook niet uitblijven. Geïnspireerd door de leus Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap van de franse revolutie, eisten zij in 1789 gelijke politieke rechten. De zwarte slaven volgden hun voorbeeld en een oorlog begon. De slaven kenden het grillige terrein en daarnaast stierven franse, spaanse en engelse soldaten massaal aan malaria en gele koorts. De bevolking won na 13 jaar en op 1 jan 1804 werd onafhankelijkheid uitgeroepen. De rebellerende slaven namen de polygame cultuur van de mulatten over.

De onafhankelijkheid was duur. De koloniale grootmachten erkenden haïti niet als zelfstandige republiek en pas in 1825 werd een overeenkomst met frankrijk bereikt. Ter compensatie van koloniale verliezen kon het eiland erkenning kopen voor 125 miljoen francs, een enorm bedrag voor die tijd maar haïti had geen keus. Het land ging grote leningen aan bij internationale banken. Aan het eind van de 19e eeuw ging 80 procent van het nationale inkomen op aan aflossing en rente.

De zwarte vaders kennen hun kinderen niet of nauwelijks en worden desalnietemin geacht op te draaien voor materieel onderhoud. Over het algemeen leidt dit tot depressieve vaders die minder productief zijn in hun werk en bovendien hun vaderlijke taak wat betreft het grootbrengen van hun kinderen niet of nauwelijks vervullen. Officieel vrij maar financieel beknot door hoge schulden en sociaal gedepriveerd door polygamie raakte haïti economisch in verval.

Nieuwe blanken

Ondertussen begon de kleine elite van mulatten zich als nieuwe machthebber te gedragen, deze groep bekleedde belangrijke posities en verrijkte zichzelf razendsnel. Pas met de verkiezingen van 1957, die werd gewonnen door de zwarte François Duvalier, ontstaat een zwarte elite. Duvalier ontpopt zich als een wrede dictator en na zijn dood wordt hij opgevolgd door zijn zoon Jean-Claude, die niet voor zijn vader onderdoet. Tijdens het 30-jarige bewind van de Duvaliers verscheuren uitbuiting en corruptie het land en worden de gewone mensen alleen maar armer. Vanaf 1986 volgt de ene militaire coup na de andere president elkaar op en maakt de vaderloosheid van haïti compleet, een groter verschil met twee eeuwen geleden is niet denkbaar. Ondanks het feit dat het de laatste jaren politiek betrekkelijk rustig is, werd haïti al vòor de recente ramp het armste land van het westelijk halfrond.

          Ook vrouwen kunnen een vaderrol vervullen

Labels: Economie